DE GESCHIEDENIS VAN DE SCHOOL

Het Amsterdams Lyceum is het oudste lyceum van Nederland. De school werd in 1917 gesticht door Dr. C. P. Gunning (1886-1960), een fervent voorstander van het toen nieuwe schooltype "lyceum", waarin gymnasium en HBS verenigd werden. Gunning bleef als eerste rector in functie tot 1952. Zijn humanistische levensvisie verklaart de keuze voor de algemeen bijzondere grondslag van onze school.

Het gebouw aan het Valeriusplein werd in 1920 in gebruik genomen. Het is een ontwerp van de architect H.A. Baanders in de stijl van de Amsterdamse School. Ondanks de aanpassingen die voor het moderne onderwijs noodzakelijk bleken, heeft het fraaie gebouw tot op heden zijn oorspronkelijke karakter behouden. Om die reden is het tot monument verklaard. Dit geldt ook voor het bijzondere, in sierbaksteen uitgevoerde interieur, waarvan de aula het pronkstuk vormt, niet in de laatste plaats vanwege de kunsthistorisch interessante gebrandschilderde ramen van R.N. Roland Holst.

Het Amsterdams Lyceum vlak na de bouw. Het flatgebouw "Westhove" is rechts nog in aanbouw.
De brug over het Noorderamstelkanaal is er nog niet, er is slechts een tijdelijke houten loopbrug.

In 1939 werd aan het Olympiaplein door dezelfde architecten nog een kleine, meer zakelijk uitgevoerde vestiging gebouwd, waarin een afdeling voor individueel onderwijs (AVIO) werd gehuisvest. Hoewel deze afdeling al in 1943 weer werd gesloten, draagt het gebouw nog steeds de naam AVIO. Men vindt er nu de lokalen voor de kunstvakken en een studieruimte.

In de ruim driekwart eeuw van het bestaan van Het Amsterdams Lyceum is het onderwijs natuurlijk vele malen van aard en structuur veranderd. Het is mede te danken aan de vitaliteit waarmee Dr. Gunning de school inspireerde dat Het Amsterdams Lyceum zich steeds aan nieuwe schooltypen en onderwijsvormen heeft weten aan te passen. De school hecht zeer aan traditie, maar is geheel ingericht op het onderwijs van nu en morgen.

Gunning vond het belangrijk dat de school niet alleen maar een instituut was waar de leerlingen een diploma behaalden. De leerlingen moesten meer meekrijgen in de vorming: er werden zeer veel buitenschoolse activiteiten op touw gezet, voor die tijd zeer uitzonderlijk. Er ontstonden schoolclubs, in 1931 kocht de school een eigen schoolbuitenhuis aan in de bossen van Montferland: "Wolkenland". Iedere klas ging één schoolweek per jaar naar Wolkenland om daar zes dagen lang een andere vorm van onderwijs te ondergaan: projectonderwijs.

De Tweede Wereldoorlog was een zware periode voor de school. Ondanks protesten van Gunning moesten de joodse leerlingen de school verlaten, velen van hen keerden niet terug uit de vernietigingskampen. Vanwege onder meer die protesten werd Gunning ontslagen, in januari 1942 gearresteerd en in Kamp Amersfoort gevangen gezet. Kettner was waarnemend rector tot Gunning in 1945 terugkeerde. Het schoolgebouw is tijdens het grootste deel van de oorlog gevorderd geweest door de Duitsers. In de lokalen huisden Duitse soldaten, terwijl in de rectorswoning officieren woonden. De lessen werden in die periode gegeven in een paar huizen aan de Apollolaan en in een gebouw aan de Pieter de Hooghstraat. In totaal heeft de school in de Tweede Wereldoorlog 95 leerlingen en oud-leerlingen verloren; zij worden nog jaarlijks herdacht tijdens de herdenking in de aula op de laatste lesdag van april.

Na de oorlog begon de school geleidelijk te groeien. Op de binnenplaats verscheen een noodgebouwtje met drie leslokalen (1960) en in 1969 kwam er een groter noodgebouw bij (zes lokalen) en werd het eerste noodgebouw omgebouwd tot een kantine. Op diezelfde plek verscheen in 1988 een semipermanent noodgebouw, waarmee het totale aantal noodlokalen op 12 kwam. Het noodgebouw uit 1969 heeft er zelfs gestaan tot zomer 2000! Pas toen werd het afgebroken ten behoeve van de nieuwbouw.

De toenemende belangstelling voor de school leidde in toenemende mate tot overaanmelding. Omdat de onderwijswetgeving met zich mee bracht dat de mavo langzamerhand een heel andere onderwijsvorm werd dan havo en vwo, werd in 1999 besloten de mavo te gaan afbouwen. De belangstelling voor de school nam daarna niet af. In verband met het onderwijsaanbod in Amsterdam en de positie van Het Amsterdams Lyceum daarin werd in 2004 besloten de havo-afdeling te gaan afbouwen, waarmee de school terugkeert naar de situatie tijdens de oprichting van de school: een categoraal lyceum! Door de invoering van Versterkt Taalonderwijs vanaf de brugklas (Trayecto Español (2001), Fast Lane English (2002) en Corso Italiano (2005)) biedt Het Amsterdams een ruime keuze in verschillende vormen van vwo-onderwijs.